Հիվանդանոցային միջավայրը երեխայի համար հաճախ ուղեկցվում է անորոշությամբ, անհանգստությամբ, վախերով, հուզական լարվածությամբ և առօրյա կյանքի փոփոխությամբ։
Բուժման գործընթացը, բժշկական միջամտությունները, անծանոթ միջավայրը և ընտանիքից կամ սովորական սոցիալական միջավայրից ժամանակավոր հեռացումը կարող են բացասաբար անդրադառնալ երեխայի հոգեբանական բարեկեցության վրա։
Խաղաթերապիայի կաբինետի պատասխանատու, մանկավարժ-հոգեբան Ռուզաննա Շավրեշյանի գնահատմամբ՝ այս պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում հիվանդանոցային հոգեբանական ծառայությունը, որի կարևոր ուղղություններից մեկը խաղաթերապիան է։
Խաղը երեխայի բնական հաղորդակցման և ինքնարտահայտման միջոցն է, որի միջոցով նա կարող է արտահայտել իր ապրումները, վախերը, անհանգստությունները, ինչպես նաև ձեռք բերել անվտանգության և հուզական կայունության զգացում։
Խաղաթերապիան հիվանդանոցում ոչ միայն ժամանցային գործունեություն է, այլև երեխայի հոգեբանական, հուզական և սոցիալական աջակցության կարևոր բաղադրիչ։
Հիվանդանոցային հոգեբանական ծառայության գործունեությունն ուղղված է երեխաների հոգեբանական վիճակի գնահատմանը, հուզական աջակցության տրամադրմանը, հոգեբանական դժվարությունների բացահայտմանը և դրանց հաղթահարմանն ուղղված աշխատանքների իրականացմանը։
Հոգեբանի աշխատանքը ներառում է ինչպես պոլիկլինիկա դիմող երեխաների հոգեբանական սպասարկումը, այնպես էլ հիվանդանոցում ստացիոնար բուժում ստացող երեխաների աջակցությունը։
Հոգեբանական աջակցությունը տրամադրվում է հիվանդանոցի տարբեր բաժանմունքներում բուժում ստացող երեխաներին՝ հաշվի առնելով նրանց տարիքը, անհատական առանձնահատկությունները, հոգեբանական կարիքները և առողջական վիճակը։
Աշխատանքի ընթացքում իրականացվում են անհատական զրույցներ, հոգեբանական դիտարկումներ, տարիքին համապատասխան խաղային և ստեղծագործական վարժություններ, հուզական ինքնակարգավորման տեխնիկաներ, ինչպես նաև, անհրաժեշտության դեպքում, աշխատանք երեխայի ծնողների կամ խնամակալների հետ։
Հիվանդանոցում խաղաթերապևտիկ գործունեության արդյունավետ կազմակերպման կարևոր պայմաններից է մասնագետների համագործակցությունը։
Խաղաթերապիայի թիմը բաղկացած է երեք հիմնական անդամից՝
- Հոգեբան
- Մանկավարժ
- Կամավորական աշխատող
Այս երեք մասնագետների համագործակցությունը հնարավորություն է տալիս ստեղծել երեխայակենտրոն, անվտանգ, աջակցող և դրական միջավայր, որտեղ յուրաքանչյուր երեխա կարող է զգալ ուշադրություն, ընդունվածություն և հոգատարություն։
Հիվանդանոցային խաղաթերապիայի կարևոր առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ աջակցությունը հասանելի է նաև այն երեխաներին, ովքեր առողջական վիճակի կամ բուժման ընթացքի պատճառով չեն կարողանում լքել հիվանդասենյակը։
Հոգեբանի, մանկավարժի և կամավորական աշխատողի անմիջական համագործակցությամբ խաղային գործունեությունը կազմակերպվում է հենց հիվանդասենյակներում՝ հարմարեցվելով երեխայի առողջական վիճակին, ֆիզիկական հնարավորություններին և անհատական առանձնահատկություններին։
Այս գործունեության նպատակն է նվազեցնել հիվանդանոցային միջավայրով պայմանավորված լարվածությունը, նպաստել դրական հույզերի առաջացմանը, պահպանել երեխայի ակտիվությունը և հնարավորություն տալ նրան հիվանդանոցային առօրյայում ունենալու խաղի, շփման և ինքնարտահայտման տարածք։
Խաղերի ընտրությունն ու տևողությունը որոշվում են՝ հաշվի առնելով երեխայի ինքնազգացողությունը, բուժանձնակազմի ցուցումները և բաժանմունքի հիգիենիկ ու անվտանգության պահանջները։
Խաղաթերապիան հիվանդանոցային պայմաններում կարող է ունենալ մի շարք կարևոր դրական ազդեցություններ։
- Օգնում է նվազեցնել անհանգստությունն ու վախը։
- Նպաստում է հուզական լարվածության թուլացմանը։
- Երեխային հնարավորություն է տալիս արտահայտելու այն զգացմունքները, որոնք դժվարանում է ներկայացնել բառերով։
- Օգնում է ձևավորել վստահության և անվտանգության զգացում։
- Խթանում է հաղորդակցման և սոցիալական փոխազդեցության հմտությունները։
- Նպաստում է ստեղծագործականության և ճանաչողական ակտիվության պահպանմանը։
- Օգնում է երեխային ավելի հեշտ հարմարվել հիվանդանոցային միջավայրին։
Կարևոր է ընդգծել, որ խաղաթերապիան չի փոխարինում բժշկական բուժմանը, այլ լրացնում է այն՝ նպաստելով երեխայի հոգեբանական բարեկեցությանը և բուժման ընթացքում նրա հուզական կարիքների բավարարմանը։
Հիվանդանոցային միջավայրում երեխայի կարիքները չեն սահմանափակվում միայն բժշկական օգնությամբ։ Երեխան շարունակում է ունենալ խաղալու, սովորելու, ստեղծագործելու, հաղորդակցվելու և իր զգացմունքներն արտահայտելու անհրաժեշտություն։
Խաղաթերապևտիկ գործունեությունը կարևոր հնարավորություն է ստեղծում՝ հիվանդանոցային միջավայրը երեխայի համար դարձնելու առավել ապահով, ջերմ և աջակցող։
Ի վերջո, հիվանդանոցում խաղը պարզապես զբաղմունք չէ։ Այն երեխայի լեզուն է, ինքնարտահայտման միջոցը և այն կարևոր կամուրջը, որը հիվանդանոցային պայմաններում կապում է երեխային իր բնականոն մանկության, ապրումների և զարգացման հետ։
