Ներկայացնում ենք «Մուրացան» համալսարանական համալիրի վնասվածքաբանության և օրթոպեդիայի ծառայությունում վերջին 1 տարվա ընթացքում իրականացված պատանիների իդիոպաթիկ սկոլիոզի վիրահատական շտկումների արդյունքները՝ օգտագործելով տրանսպեդիկուլյար պտուտակային համակարգեր և տիտանե մեխային կոնստրուկցիաներ։
Ծառայության ղեկավար, Ողնաշարային վիրաբուժության, մանկական օրթոպեդիայի և վնասվածքաբանության ամբիոնի դասախոս Արարատ Նազանյանը նշում է, որ արձանագրված արդյունքները համադրվում են միջազգային փորձի հետ՝ մասնավորապես Կոկուշինի (2017), Վասյուրյայի (2020) և Նադիրովի (2022) հետազոտությունների տվյալների հիման վրա։
Ստանալով բարձր աստիճանի շտկման արդյունքներ՝ ցույց է տրվել, որ ճիշտ պլանավորված մետաղական ֆիքսացիան ոչ միայն բարելավում է ողնաշարի ֆիզիոլոգիական կորերը, այլև ապահովում երկարաժամկետ կայուն արդյունքներ և նվազեցնում է բարդությունների հավանականությունը։
«Իդիոպաթիկ սկոլիոզը պատանիների շրջանում շարունակում է մնալ ամենահաճախ հանդիպող ողնաշարի դեֆորմացիաներից մեկը՝ առկա լինելով մոտավորապես 1.5–3 % բնակչության մոտ։ Դրանցից միայն շուրջ 0.1–0.38 %-ն է հասնում վիրահատական միջամտության անհրաժեշտության աստիճանին moluch.ru։ Վիրահատական ուղղման հիմնական նպատակը դեֆորմացված ողնաշարի ուղղումն ու կայուն ֆիքսացիան է՝ պահպանելով հնարավորինս ֆիզիոլոգիական լորդոզն ու կիֆոզը։ Ժամանակակից մեթոդները ներառում են երկկողմանի տրանսպեդիկուլյար պտուտակների կիրառությունը, որոնք ապահովում են ավելի ճշգրիտ շտկում համեմատած հին հենակային կամ կանցելային համակարգերի հետ frontiersin.org»,- մանրամասնում է բժիշկ-վնասվածքաբանը:
Նյութեր և մեթոդներ
Համալսարանական կլինիկայում 2024–2025 թթ․ ընթացքում վիրահատվել է 5 պատանի (տարիք՝ 15–16 տ.) իդիոպաթիկ թորակալ և թորակոլումբալ սկոլիոզով՝ Լենկեի I–III տիպերով։ 2- ին մինչև վիրահատությունը դրվել է հալո-ֆեմորալ կմախքային ձգում 2-3 շաբաթ ժամանակով՝ մկանների թուլացման և ավելի հեշտ շտկում ստանալու նպատակով։
• Վիրահատությունները իրականացվել են մեջքային մոտեցմամբ՝ տիտանե տրանսպեդիկուլյար պտուտակային համակարգով։
• Պտուտակների տեղադրությունը կատարվել է օպերացիոն նեյրոմոնիտորինգի հսկողության և էօպ հսկողության ներքո՝ հավաստիության բարձրացման նպատակով։
• Վիրահատություններն իրականացվել է առանց 3D նավիգացիայի կիրառման։
• Շտկման արդյունքը գնահատվել է Կոբի մեթոդով նախքան և վիրահատությունից հետո։
Հիմնական ցուցանիշները.
• Միջին նախավիրահատական Կոբ անկյուն՝ 87,5° ± 8°։
• Վիրահատությունից հետո՝ 15° ± 6°։
• Միջին շտկման տոկոս՝ շուրջ 70-75 %։
Այս ցուցանիշները համարժեք են միջազգային հետազոտությունների արդյունքներին, օրինակ՝ Կոկուշինի և համահեղինակների տվյալներն ցույց են տալիս 96 % ճշգրիտ տեղադրված պտուտակներ 3D նավիգացիայի կիրառմամբ spinesurgery.ru։
Արդյունքներ
Վիրահատական միջին տևողությունը կազմել է 6,5 ից 7,5 ժամ, միջին արյան կորուստը՝ 520-570 մլ։ Հետվիրահատական շրջանում պացիենտները 1 օր անցկացրել է մանկական վերակենդանացման կլինիկայում, որտեղ կատարվել է էրիթրոցիտար զանգվածի ներարկում և համարժեք հետվիրահատական ցավազրկում։ Հետվիրահատական շրջանում բարդություններ գրանցվել են 1 դեպքում՝ փափուկ հյուսվածքների ինֆեկցիա, որը հաջողությամբ շտկվել է առանց լրացուցիչ դեֆորմացիայի առաջացման։
Պացիենտների որակյալ կյանքի ցուցանիշների (SRS-24) վերլուծությունը ցույց է տվել ընդհանուր բարելավում՝ միջինում 28 %-ով, ինչը համապատասխանում է Վասյուրյայի և Միխայլովսկու հետազոտություններին spinesurgery.ru։
Ստացված տվյալները հաստատում են, որ տրանսպեդիկուլյար և տիտանե մեխային համակարգերի կիրառումը թույլ է տալիս հասնել օպտիմալ տրիմաստային շտկման՝ նվազագույն վիրահատական ռիսկերով։ Մեր տվյալները համընկնում են Նադիրովի և Վիսսարյանովի (2022) եզրակացությանը, թե վերտեբրալ սյունի մանիպուլյացիայի (VCM) համակարգերի դեպքում շտկման որակը բարձր է հատկապես, երբ պտուտակները տեղադրվում են դեֆորմացիայի ողջ երկարությամբ։
1. Այսպիսով, ծանր կամ բնածին սկոլիոզների դեպքերում հալո-ֆեմորալ կմախքային ձգման կազմակերպումը 2-3 շաբաթ ժամանակով թույլ է տալիս մկանների թուլացմանը, որը հեշտացնում է վիրահատական շտկմանը։
2. Տրանսպեդիկուլյար պտուտակային և տիտանե մեխային համակարգերը ապահովում են բարձր աստիճանի շտկում և կայուն արդյունք պատանի տարիքի իդիոպաթիկ սկոլիոզի վիրահատական բուժման ժամանակ։
3. Ինտրավիրահատական նեյրոմոնիտորինգի կիրառումով հնարավոր է զգալիորեն նվազեցնել պտուտակների սխալ տեղադրման հավանականությունը։
4. Մեր կլինիկայի տվյալները համահունչ են միջազգային փորձին՝ ցույց տալով բարձր արդյունավետություն և նվազ բարդությունների տոկոս։
5. Հեռահար դիտարկումները վստահորեն վկայում են պացիենտների ֆունկցիոնալ հարմարվողականության և կյանքի որակի բարելավման մասին։
Ամփոփելով տեղեկացնում ենք, որ «Մուրացան» համալասարանական հիվանդանոցում արդեն իսկ կատարվում են նման վիրահատություններ` թիմային, համատեղ ջանքերով և այլ կլինիկայի վերտեբրոլոգների հետ գործակցությամբ: